MoV Quotations

Quotations

“A stage where every man must play his part, and mine is a sad one” - Antonio
“Gratiano speaks an indefinite deal of nothing, more than any man in Venice”- Bassanio
“To you Antonio I owe the most in money and love”- Bassanio
“Where money is, and I no question make to have it of my trust, or for my sake”- Antonio
“I may neither choose whom I would, nor refuse who I dislike”- Portia
“I hate him for he is a Christian”- Shylock
“A goodly apple rotten at the heart”- Antonio
“many time and oft in the Rialto you have rated me about my moneys and my usances.”- Shylock
“Hie thee gentle Jew. The Hebrew will turn Christian, he grows kind”- Antonio
“Certainly the Jew is the very devil incarnation”- Launcelot
“You must not deny me, I must go with you to Belmont”- Gratiano
“Our house is hell”- Jessica
“O Lorenzo if thou keep promise, I shall end this strife, become a Christian and thy loving wife.”- Jessica
“Farewell, and if my fortune be not crossed, I have a father, you a daughter lost.”- Jessica
“ ‘Who chooseth me shall gain what many men desire’. Why that’s the lady, all the world desires her.”- Morocco
“Justice! The law! My ducats, and my daughter!”- Shylock
“How unlike my hopes and deservings.”- Arragon
“The villany you teach me I will execute, and it shall go hard but I will better the instruction.”- Shylock
“thou torturest me Tubal. It was my turquoise, I had it of Leah when I was a bachelor.”- Shylock
“And here choose I, joy be the consequence.”- Bassanio
“But the full sum of me is the sum of nothing”- Portia
“I give then this ring, which when you part from, lose, or give away, let it presage the ruin of your love.”- Portia
“When I told you my state was nothing, I should then have told you that I was worse than nothing”- Bassanio
“be of good cheer, for truly I think you are damned.”- Launcelot
“It is very meet the Lord Bassanio live an upright life, for having such a blessing in his lady”- Jessica
“A stony adversary, an inhuman wretch, uncapable of pity”- Duke
“So can I give no reason, nor I will not, more than a lodged hate and a certain loathing”- Shylock
“I stand for judgement – answer, shall I have it?”- Shylock
“O, be thou damned, inexecrable dog”- Gratiano
“The quality of mercy is not strained, it droppeth as the gentle rain from heaven”- Portia
“My deeds upon my head, I crave the law”- Shylock
“Is it so nominated in the bond?”- Shylock
“life itself, my wife, and all the world … I would lose all, ay sacrafice them all”- Bassanio
“O Jew, an upright judge, a learned judge.”- Gratiano
“He shall have merely justice and the bond”- Portia
“I pardon thee thy life before thou ask it”- Duke
“Two things provided more, that for this favour, he presently become a Christian; the other that he do record a gift … unto his son Lorenzo and his daughter.”- Antonio
“And for your love, I’ll take this ring from you.”- Portia
“How sweet the moonlight sleeps upon the bank. Here will we sit, and let the sounds of music creep in our ears”- Lorenzo
“I would deny it; but see my finger hath not the ring upon it, it is gone”- Bassanio
“I’ll not deny him anything I have, no, not my body, nor my husband’s bed”- Portia
“Pardon me Bassanio, for this ring the doctor lay me”- Portia
“I am dumb”- Antonio
Silas Marner Quotations

Quotations

"Marner was highly thought of in that little hidden world"

"that shaken trust in God and man which is little short of madness"

"the unquestioning activity of a spinning insect"

"it was pleasant to him to feel them in his palm, and look at their bright faces."

"unborn children"

"his life had shrunken away, like a rivulet that has sunk far down from the grassy fringe of its own breadth into a little shivering thread"

"His natural irresolution and moral cowardice were exaggerated by a position in which dreaded consequences seemed to press equally on all sides"

"Instead of keeping fast hold of the strong linen rope by which Nancy would have drawn him safe to the green banks … he had let himself be dragged back into the mud and slime"

"the yoke a man creates for himself will breed hate in the kindliest nature"

"he stepped forward into the darkness"

"few men could be more harmless than poor Marner"

"The sight of the empty hole made his heart leap violently"

"[he] gave out a wild ringing scream, the cry of desolation"

"Some folks ‘ud say that was a fine beast you druv in yesterday, Bob" – Mr Snell

"This strangely novel situation of opening his trouble to his Raveloe neighbours… had doubtless its influence on Marner"

"Let’s have no accusing o’ the innicent, Master Marner"

"‘Hurt?’ said Godfrey bitterly. ‘He’ll never be hurt; he’s made to hurt other people’"

"‘I don’t pretend to be a good fellow,’ he said to himself; ‘but I’m not a scoundrel – at least I’ll stop short somewhere’"

"the old disposition to rely on chances that might be favourable to him"

"The Squire’s life was quite as idle as his sons’"

"I’d lieve you married Lammeter’s daughter as anybody"

"Favourable Chance is the god of all men who follow their own devices instead of obeying a law they believe in"

"It had been a clinging life; and though the object around which its fibres clung was a dead disrupted thing, it satisfied the need for clinging"

"she [Dolly] was a very mild, patient woman, whose nature it was to seek out all the sadder and more serious elements of life, and pasture her mind upon them"

"there was a slight stirring of expectation at the sight of his fellow-man, a faint consciousness of dependence on their good will"

"The pretty uns do for fly-catchers – they keep the men off us" – Priscilla

"it [child] was immediately absorbed in watching the bright living thing running towards it"

"to his blurred vision it seemed as if there were gold on the floor in front of the hearth"

"old quiverings of tenderness – old impressions of awe at the presentiment of some Power presiding over his life"

"there was one terror in his mind at the moment; it was, that the woman might not be dead"

"But he had not the moral courage to contemplate that active renunciation of Nancy"

"warming him into joy because she had joy"

"as her life unfolded, his soul, long stupefied in a cold narrow prison, was unfolding too, and trembling gradually into full consciousness"

"We see no white-winged angels now. But yet men are led away from threatening destructions: a hand is put into theirs … and the hand may be a little child’s"

"He saw himself with all his happiness centred on his own hearth"

"there is the freshest blossom of youth close by his side - a blonde dimpled girl of eighteen"

"All we’ve got to do is trusten Master Marner" - Dolly

"I’d like to think you’d have somebody else besides me"

"To adopt a child because children of your own have been denied you was to try and choose your lot in spite of providence"

"[Godfrey] was kept in a certain awe of this gentle wife who had watched his looks with a yearning to obey them"

"perhaps if he’d married a woman who’d have had children, she’d have vexed him in other ways"

"Do you think I’d have refused to take her in, if I’d known she was yours?" - Nancy

"At that moment Godfrey felt the bitterness of an error that was not only futile, but had defeated its own end"

"It [money] takes no hold over me now" - Silas

"I can’t leave my father, nor own anybody nearer than him" - Eppie

"Godfrey felt an irritation inevitable to almost all of us when we encounter an unexpected obstacle"

"God gave her to me because you turned your back on her" – Silas

"You’d cut us i’ two"

"I wanted to pass for childless once, Nancy: I shall pass for childless now against my wish" - Godfrey

"I got you, Nancy, in spite of it all" - Godfrey

"Oh, what a dark, ugly place!" - Eppie

"Lantern Yard’s gone" - Silas

"now she says she’ll never leave me, I think I shall trusten till I die"

"she seemed to be attired in pure white, and her hair looked like the dash of gold on a lily"

"I think nobody could be happier than we are" – Eppie

Individual and Society

Culture

A culture is a shared, learned way of life of a group of people. It refers to things we have in common with other people in our society, that allow us to understand them.

Socialistion

We are not born knowing how to behave in society, culture has to be learned. The process of learning a culture is called socialisation. See Socialisation. We live in a culture. Other cultures can be very different from our own, as they have different ideas about how to behave. This is called cultural diversity. See Cultural Diversity. Other animals, such as ants, are social animals. However, they know how to behave because of their instincts, and not because they are socialised to do so. On the other hand, humans don't have many instincts, and can only learn ho to behave by being taught to do so.

Unsocialised Children

Very occationally, there are cases where children are not socialised and don't learn a culture. These cases are of great interest to sociologists because they show how humans behave without a culture. Recent well-documented cases show that the children cannot make up for their lack of socialisation later in life. Here is the tragic story of Genie:

Genie was found in California in 1970. She was thirteen when she came to the attention of authorities. From the age of twenty months she had been kept in a small room in her parents' house. She had never been out of the room; she was kept naked and restrained to a kind of potty-chair by a harness her father had designed. She could move only her hands and feet. The psychotic father, who apparently hated children, forbade her almost blind mother to speak to the child. (He had put another child, born earlier, in the garage to avoid hearing her cry, and she died there of pneumonia at two months of age.) Genie was fed only milk and baby food during her thirteen years.

When the girl was found, she weighed only 59 pounds. She could not straighten her arms or legs. She did not know how to chew. She could not control her bladder or bowels. She could not recognize words or speak at all. According to the mother's report - the father killed himself soon after Genie was discovered - Genie appeared to have been a normal baby.

Over the next six years, Genie had plenty of interactions with the world, as well as training and testing by psychologists. She gained some language comprehension and learned to speak at about the level of a 2- or 3-year-old: "want milk," "two hand." She learned to use tools, to draw, and to connect cause-and-effect in some situations. And she could get from one place to another - to the candy counter in the supermarket, for example - proving that she could construct mental maps of space. Her IQ score on nonverbal tests was a low-normal 74 in 1977. But her language did not develop further, and, in fact, she made types of language errors that even normal 2-year-olds never make.

Source:Audiblox

Norms and Values

Norms are unspoken, unwritten rules of everyday life of a group of people. They are the patterns of behaviour that we lern through socialisation. Values are the beliefs that lie behind social norms.
For example, a norm might be that you shouldn't interupt someone when they are speaking. The value that lies behind that norm is that it is important to be polite and respect other people.
Mores (say 'more rays', although you won't need to talk to the exam paper :P) are a stronger form of norms. They contain a moral aspect not always present in norms.

If we find ourselves in new social situations, knowing the values of our society helps us to work our how we are expected to behave in those situations.

Roles and Status

Status is someone's position in society. Ascribed status refers to the status that is determined when a person is born, such as gender or ethnicity. Achieved status however is the status someone reached by their own efforts, such as starting a business.

A lot of norms go with statuses. The set of norms that accompanies one's status is called a role. Everyone has many roles which we switch between depending on the situation.
For example, a girl studying at a university could have the roles:
Sometimes people might get conflicting messages from differnet roles. This is called role conflict.

Cultural Diversity

Cultures are very different in different countries and different at times in history. This is called cultural diversity.

Cultural Universals

Things that all cultures share are called cultural universals. Here are some examples:

Cultural Differences

There are also vast differnces between cultures. For example:

Socialisation

Socialisation is the process by which we learn norms and values. There are 5 main agencies of socialision, who teach us how to behave and how to think.

Primary Socialisation

Primaray socialisation is the process of socialisation in early childhood. It mainly happens at home with the family, and it is when children learn the most basic norms and values and how to behave in society.
For example, a child might learn not to shout at their parents because it is important to repect people of authority.

Secondary Socialisation

Secondary socialisation is carried out by agiences other than the family, secondary agencies of socialistion. Children have learned how to basically behave interact with other people, and now through these agencies, they start to learn other norms and values that can become very influential. The secondary agencies of socialisation are:

Resocialisation

Socialisation never stops, and continues throughout an individual's life. A person may encounter many situations where they must decide how to behave. This process of learning new norms and values is called resocialisation.
For example, when a person: starts a new job, gets married, becomes a parent, is sent to prison, gets a divorce, goes to a child's funeral, goes on the run for attempted murder of previous spouse, starts life in a new country, gets into the illegal drug trade, gets raped in prison, escapes from prison, retires and vegetates in a stinking old people's home.

Diversity of Socialisation

The process of socialisation is different in different cultures and has been in different times. Education and the Mass Media have become far more important now than in history, where the family and community shaped much more influcential in shaping the norms and values a person recieved. There has also been a decline in religion's socialisation of people, as less people are relious or follow religion as closely.

Socialisation into Gender Roles

One of our roles is our gender, and we are socialised into our gender roles from a very early age.

The Difference between Sex and Gender

Sex refers to biological differences between men and women. It is decided by the 23rd chromosome in our DNA. Gender is the social role that goes with someone's sex, and is an important aspect of their identity. It is partly affected by biological differences, but there are also gender differences that are shaped by the culture we live in. Because of this, gender roles vary widely between different cultures.

Gender Roles from the Family

The socialisation into different gender roles begins at the home, as parents usually treat boys and girls quite differently. The sociologist Ann Oakley postulated four ways in which gender socialisation occurs in the primary agency of socialisation:

The Agencies of Secondary Socialisation

People are also socialised into gender roles by the secondary agencies of socialisation.

Social Control

A society needs to have a way of making people conform to its norms and values, as knowing them does not necessarily mean that people will follow them. A system of sanctions has developed to do this. These santions may either be rewards for conforming of punnishments for disobeying social rules, or deviance.

Sanctions may be formal sanctions, applied by official institutions; or informal sanctions, where everyday people apply sanctions to others, for example, a dissaproving look from a friend when you stomp all over their work with your great big dirty feet.

Agencies of Social Control

All the agencies of socialisation are themselves also agencies of social control, as they enforce sanctions on those who are socialised by them. Different sociologists have differnt opinions about this. While functionalists argue that this is a good thing and necessary for society to function, others, such as Marxists and Feminists state that social control can make people behave in ways that are not beneficial to them, and only benefit those who control, not those who are controlled.

Force

If all the other metheds of social control have failed, societies have even more powerful methods of social control - they may use organised force. The police force institution are set up explicitly for social control, and have a range of sanctions at their disposal to make people conform, including complete exlcusion from society by imprisonment or even death.

Nature and Nurture

There is a debate amoung biologists, sociologists and other scientists as to what extent human behaviour is shaped by our genes and biological differences (Nature), and to what extent it is shaped by the society we live in and other humans around us (Nurture).

Sociologists often see gender as more important than sex differences, for example (see Sex and Gender). They say that differences in the way men and women behave can mainly be explained by socialised gender ideas, rather than 'natural' biological dispositions.

Genetic Determinism

Some scientists argue that human behaviour is predetermined (at least in part) by inheritance of genes, called genetic determinism.
For example, a girl who's parents are both shy is more likely to be shy because she might have inherited the genes for shyness.
In the past, ideas about biological shaping of human behaviour did not focus on genes as the vehicle for determinism, as they hadn't been discovered. Some believed in the existence of different races, and Cesare Lombroso thought that criminals might be a form of primitive human. However, these days, with the advance of biological science and the study of the human geonome, some scientists have found correlations between genes and various human traits, for example violence of homosexuality.

Socio-biologists argue that many forms of human behaviour can be explained by genetic determinism and 'hard-wired' biological differences. They point out that many things that humans do are also seen in animals, who's behavioural differences are believed by most people to also be caused by biological differnces.

Evidence for 'Nurture'

Many sociologists argue that the fact that there are very large differences between cultures and the way their members behave, both around the world and through history, suggests that human is in fact learned, as genetic determinism cannot account for such diversisty.

Some also point to cases of unsocialised children. These show that without socilaisation, children do not learn how to behave like other humans, which strongly supports the argument that human behaviour is learned from others.

Conclusion

In reality, it is most likely that in fact a combination of nature and nuture affect human behaviour.
For example, a girl who's parents are both shy is more likely to be shy because her genes have predisposed her to more likely be shy, but also because she has grown up in a household where shyness is viewed as being normal.
However, in sociology, we only study learned differences.

Consensus and Conflict

The main theoretical perspectives of sociology are based around either consensus or conflict. According to consensus theories, most people will accept the norms and values they are socialised with and this will make society predictable and orderly. However, according conflict theories of society, the norms and values we learn are against our interests and are created to benefit those with power. Therefore society can be seen a conflict between those wis power, and those wisout.

Concensus - Functionalism

Functionalist sociological theories see each part of society with its own function, but all essential for the whole to work correctly. If every part and every member follows the role given to them, society will remain an orderly and predictable. It can be compared with an organic analogy, with each part of society as an organ all working together to ensure the body can keep going.
For example, schools can be seen as providing the skills needed for people to work and in futher socialising them.

Conflict - Marxism

Marxist theories see society as being devided by class, where the working class (prolariat) is in constant battle with the ruling class (bourgeoisie). The ruling class possess almost all the power and exploit the working class. This conflict of interest can lead to things such as protests, or even revolution.

The agencies of social control can be seen as methods employed by the ruling class to keep the working class in their place. For example:
Schools teach children obedience and respect for authority and the mass media brainwash people into be interested in gossip and sport, disguising what's really going on.

Conflict - Feminism

Feminists see society as a conflict not between classes, but between the sexes. The men are seen to have all the power in social situations and institutions. This is called patriarchy.

Individuals and Identities

Your identity is composed of several things that you identify with, like football teams of punk music. The aspects of your identity come with the society you live in but there is usually a certain degree of 'choice'. Identities allow us to share something with others and feel like we are part of a group.
Examples of aspects of someone's identity are:

Changing Identities

Identities are changing all the time, and are probably less fixed than they used to be.

Interactionism

Interactionism is a theoretical perspective of society, like Marxism and Functionalism, that looks at how society shapes our behaviour. However, it is more concerned with individuals and start with people rather than society as a whole when attempting to explain why people act as they do.
Y Llwynog

Cyflwyniad

Cerdd gan R Williams Parry yw 'Y Llwynog'. Mae yn y thema 'Natur a'r Amgylchedd' ac mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Mae'r cerdd wedi'i hysgrifennu ar ffyrf Soned Shakespearaidd. Ceir 14 llinell, wedi'i wneud allan of 3 pedwarawd a chwpled clo. Mae'r llinellau yn y 3 pedwarawd yn yn odli pob yn ail, ac mae'r dau llinell yn y cwpled clo yn odli. Felly gallwn ddweud taw'r patrwm odli yw:
a, b, a, b, c, ch, c, ch, d, dd, d, dd, e, e
Gwelwn hefyd newid mewn cynnwys ar ôl y 9fed llinell o'r enw folta. Mae'r bardd yn newid o siarad am ymateb ef a'i ffrindiau i ymateb y Llwynog.

Y Gerdd

Ganllath o gopa'r mynydd, pan oedd clych
Eglwysi'r llethrau'n gwahodd tua'r llan,
Ac anrheuliedig haul Gorffennaf gwych
Yn gwahodd tua'r mynydd, - yn y fan,
Ar ddiarwybod droed a distaw duth,
Llwybreiddiodd ei ryfeddod prin o'n blaen
Ninnau heb ysgog ac heb ynom chwyth
Barlyswyd ennyd; megis trindod faen
Y safem, pan ar ganol diofal gam
Syfrdan y safodd yntau, ac uwchlaw
Ei untroed oediog dwy sefydlog fflam
Ei lygaid arnom.
Yna heb frys na braw
Llithrodd ei flewyn cringoch dros y grib;
Digwyddodd, darfu, megis seren wîb.
Gan R Williams Parry

Cynnwys

Neges

Neges y gerdd y fod digwyddiadau bywyd yn gallu digwydd yn cloi iawn ac fod e'n bwysig i fwynhau'r foment. Felly mae bywyd yn fregus.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Personoliaeth "anrheuliedig haul Gorffenaf gwych" Mae'n creu darlyn o'r haul fel person yn edrych lawr ar y bardd a'i ffrindiau ac yn adio i afreality'r sefyllfa a'r digwyddiad.
Cyflythreniad "Ar ddiarwybod droed a distaw duth" Helpu i greu symuduiad llyfn i'r llinell sy'n rhoi pwyslais ar par mor cloi y wneath digwydd.
Trosiad "dwy sefydlog fflam, ei lygaid arnom" Dangos edmygedd R Williams Parry tuag at Llwynog ac hefyd creu'r argraff bod y digwyddiad yn gwhanol iawn i normal.
Cymharieth "Digwyddodd, darfu, megis seren wîb" Pwysleisio neges y gerdd gan ddangos pa mor cyflym y wnaeth digwydd.
Ynys Afallon

Cyflwyniad

Mae Ynys Afallon wedi'i hysfgrifenny gan Iwan Llwyd, ac mae yn y thema Natur a'r Amgylchedd. Mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Ysrigenir Ynys Afallon mewn Mydr ac Odl ar ffyrf Telyneg. Ceir 4 pennill of 4 llinell a ceir patrwm odli o
a, b, c, b
pob pennill. Mae'r cyntaf a'r trydydd llinell ym mhob pennill yn ddiacen ac mae'r ail a'r pedwaredd yn accenog.

Y Gerdd

Uwchlaw y môr a'i donnau,
tu hwnt i lanw blêr
torfeydd a thagfeydd traffig,
yn werddon dan y sêr.

roedd ynys i greaduriaid
dorheulo a thwtio plu:
heno mae'i chwyion hithau'n
boddi'n y gweadlif du.

Mae'r storm yn cau amdanom,
'does dim amdani ond ffoi
a dilyn lli'r cerbydau
ar draffordd heb le i droi,

a chwilio am Ynys Afallon:
heno 'does dim lle bu
ond cerrynt y môr a thonnau
creulon y llanw du.
Gan Ian Llwyd

Cynnwys

Neges y Gerdd

Neges y gerdd yw fod dyn wedi dinistrio'r amgylchedd cymaint fel nad oes lle delfrydol fel Ynys Afallon i'w gael unrhyw fwy.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Ansoddair "blêr" Mae'r gair yn gwrthdaro gyda'n darlun traddodiadol o'r môr ac yn dangos pa mor annaturiol yw'r olygfa.
Ailadrodd "du" Cloi'r ail penill a'r penill olaf. Mae'n symbol o holl naws y gerdd.
Trosiad "llanw blêr torfeydd a thagfeydd traffig" Dangos taw, yn ein byd heddiw, nid dŵr naturiol yw'r llanw ar yr arfordir, ond rhesi o geir.
Personoliaeth "gweadlif du" Cawn yr argraff bod y môr yn sâl ac ar ei wely angau.
Mae'r Coed yn Marw

Cyflwyniad

Rhydwen Williams wnaeth ysgrifennu'r gerdd 'Mae'r Coed yn Marw'. Natur a'r Amgylchedd yw'r thema. Mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Ysgrifenna Rhydwen Williams y gerdd hon mewn Mudr ac Odl. Mae yna 4 pennill yn cynnwys o 4 llinell â'r patrwn oldi
a, b, c, b
Mae'r cyntaf a'r trydydd llinell ym mhob pennill yn ddiacen ac mae'r ail a'r pedwaredd yn accenog.

Y Gerdd

Mae'r coed yn marw ym Margam,
mae'r coed yn y Gilfach yn glaf;
mae'r coed drwy Gymru'n welw,
yn welw ar ganol haf.

Mae'r coed ledled daear yn wylo,
eu canghennau'n llusgo i'r llawr;
mae'r coed pendefigaidd yn pydru,
pinwydd, gwinwydd - daeth eu hawr!

Pan welwn y coed yn dihoeni
a'u brigau'n peri gofid a braw,
edrychwn tua'r nefoedd i weled
a oes argoel am gawod o law.

Fe ddisgynnodd y gawod heddiw,
y gawod i leddfu'r holl gur,
ond gwenwyn pob diferyn a gafwyd
a'r gawod iachusol yn sur.
Gan Rhydwen Williams

Cyflwyniad

Rhydwen Williams wnaeth ysgrifennu'r gerdd 'Mae'r Coed yn Marw'. Natur a'r Amgylchedd yw'r thema. Mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Ysgrifenna Rhydwen Williams y gerdd hon mewn Mudr ac Odl. Mae yna 4 pennill yn cynnwys o 4 llinell â'r patrwn oldi
a, b, c, b
Mae'r cyntaf a'r trydydd llinell ym mhob pennill yn ddiacen ac mae'r ail a'r pedwaredd yn accenog.

Y Gerdd

Mae'r coed yn marw ym Margam,
mae'r coed yn y Gilfach yn glaf;
mae'r coed drwy Gymru'n welw,
yn welw ar ganol haf.

Mae'r coed ledled daear yn wylo,
eu canghennau'n llusgo i'r llawr;
mae'r coed pendefigaidd yn pydru,
pinwydd, gwinwydd - daeth eu hawr!

Pan welwn y coed yn dihoeni
a'u brigau'n peri gofid a braw,
edrychwn tua'r nefoedd i weled
a oes argoel am gawod o law.

Fe ddisgynnodd y gawod heddiw,
y gawod i leddfu'r holl gur,
ond gwenwyn pob diferyn a gafwyd
a'r gawod iachusol yn sur.
Gan Rhydwen Williams

Cynnwys

Neges y Gerdd

Mae'r bardd yn ceisio cyfleu y dinistriw rhydym ni fel pobl wedi achosi i natur gan llygru.

Cynnwys

Neges y Gerdd

Mae'r bardd yn ceisio cyfleu y dinistriw rhydym ni fel pobl wedi achosi i natur gan llygru.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Ailadrodd "mae'r coed ... " Mae'r bardd yn ceisio hoelio ein sylw at ei neges.
Personoli "canghennau'n llusgo i'r llawr" Trwy rhoi nodweddion dynol i'r coed, mae'r bardd yn ceisio deffro mwy o gydymdeimlad ynddynt i'r coed.
Trosiad "coed pendefigaidd" Mae'r bardd yn awgrymu fod yna rhywbeth frenhinol i'r coed yma, ac yn dangos ein bradychiant trwy achosi'r dioddef hyn.
Gwrthgyferbyniad "a'r gawod iachusol yn sur" Pwysleisio'r ffaith fod yna dim sy'n helpu'r coed yma.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Ailadrodd "mae'r coed ... " Mae'r bardd yn ceisio hoelio ein sylw at ei neges.
Personoli "canghennau'n llusgo i'r llawr" Trwy rhoi nodweddion dynol i'r coed, mae'r bardd yn ceisio deffro mwy o gydymdeimlad ynddynt i'r coed.
Trosiad "coed pendefigaidd" Mae'r bardd yn awgrymu fod yna rhywbeth frenhinol i'r coed yma, ac yn dangos ein bradychiant trwy achosi'r dioddef hyn.
Gwrthgyferbyniad "a'r gawod iachusol yn sur" Pwysleisio'r ffaith fod yna dim sy'n helpu'r coed yma.
Glas

Cyflwyniad

Mae 'Glas' yn y thema Ieuenctid a Bywyd Cyffroes, ac mae wedi cael ei hysgrifennu gan Bryan Martin Davies. Mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Cai Glas ei hysgrifennu yn y mesur Penrhydd. Does dim rheuolau strwythur na patrymau oldi o gwbl i'r mesur hon, ac mae'n cŵl iawn. Weithiau, defnyddia'r bardd odl er mwyn creu effaith.

Y Gerdd

Pan oedd Sadyrnau'n las,
a môr yn Abertawe'n rhowlio chwerthin
ar y traeth,
roedd cychod a chestyll a chloc o flodau
yn llanw'r diwrnod;
a gyda lwc,
ymdeithiem yn y pensil coch o drên
a farciai hanner cylch ei drac
rownd rhimyn glas y bae
i bwynt y Mwmbwls.

Eisteddem ar y tywod twym
yn yfed y glesni,
ein llygaid newynog yn syllu'n awchus
ar fwrdd y môr,
Dilynem ddartiau gwyn y gwylain aflonydd
yn trywnu targed y crieigiau,
a sbiem yn syn
ar y llongau banana melyn o'r Gorllewin
a sglefriai'n ara dros y gwydr glas,
a gorffwys dan y craeniau tal
a grafai'r wybren glir
uwchben Glandŵr.

Rhain oedd Sadyrnau'r syndod,
y dyddiau glas,
a ninnau'n ffoaduriaid undydd, brwd,
yn blasu'n rhyddid byr
o ddyffryn du
                   totalitariaeth glo.
Gan Bryan Martin Davies

Cynnwys

Neges

Y neges mae Bryan Martin Davies yn ceisio cyfleu gyda'r gerdd hon yw mai'r cyfnodau byr mewn bywyd yw'r rhai sy'n arbennig, a dylent cofio.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Personoliad "môr Abertawe'n rhowlio chwerthin" Adio i'r darlyn o hapusrwydd sy'n cael ei greu yn y gerdd.
Cyflytherniad "cychod a chestyll a chloc of flodau" Mae'r cytseiniau 'c' a 'ch' yn rhai meddal sy'n helpu i greu llif llyfn i'r darllen.
Trosiad "pensil coch o drên" Dangos ieuentid y bardd ar y tripiau hyn, a pa mor delfrydol ydyn nhw.
Gwrthgyferbyniad "dyddiau glas", "ddyffryn du" Dangos yn glir bod y dyddiau hyn ond yn dianc byr o bywyd dydd i ddydd. Hefyd may glas yma yn symbol o rhyddid a du yn symbol o gaethywed Brynaman.
Gail Fu Farw

Cyflwyniad

Ysgrifennwyd 'Gail Fu Farw' gan Nesta Wyn Jones. Mae'n canu rhydd ac mae yn y thema Ieuenctid a Bywyd Cyffroes.

Mesur

Mae'r gerdd â'r mesur Penrhydd. Does dim rheuolau strwythur na patrymau oldi o gwbl i'r mesur hon, ac mae'n cwl ofnadwy. Weithiau, defnyddia'r bardd odl er mwyn creu effaith.

Y Gerdd

Mor ddi-ystyr fu ei mynd, a'i dyfod.
Y ferch lwyd
Fu'n eitha niwsans i bawb
O'r dechrau.
Parselwyd o le-rhelings i le-tan-glo
Ar y dyddiad-a'r-dyddiad.
Cartref plant. Borstal. Carchar.
Syllodd ar fyd
Trwy fyd
Na faliai.

Ei llais, mor dawel.
'Hapus? Mae'n siŵr...
Yn blentyn...'
Llais na chredai ei eiriau ei hun.

Ffug-hapusrwydd heroin,
Ac yna'i harch
Yn diflannu i dywyllwch taclus, mesuredig,
I'w llosgi.
('Fe ddowch i'm hangladd?')
Llafargan gysurlon eglwyswr
Dieithr.
Ei ffrindiau
Od
Yn ysgwyd llaw.

Ac allan a hwy, i grio ar gornel y stryd
Drosti hi
A throstynt eu hunain.

Gollyngwyd hi'n rhydd,
Yn rhydd i ddewis marw.
Mor ddi-ystyr fu ei mynd, a'i dyfod.
Gan Nesta Wyn Jones

Cynnwys

Neges y Gerdd

Mae'r bardd yn beirniadu'r cymdeithas am beidio a edrych ar ôl pobl fel Gail.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Ansoddair "llwyd" Dangos bod hi'n sâl, ond hefyd ei bod hi ddim yn ffitio mewn - dim yn du na gwyn.
Trosiad "Parselwyd" Cyflei'r naws fod neb yn ei poeni amdani, ond yn ei symud o le i le.
Ailadrodd "rhydd" Effeithiol oherwydd mae'n gwrthgyferbyni gyda'r gwirionedd, roedd hi ond yn "rhydd i ddewis marw".
Undod "Mor ddi-ystyr fu ei mynd, a'i dyfod" Dangos bod dim byd yn newid, ac yn gorffen a gerdd ar nôd anobeithiol.
Gwawr

Cyflwyniad

Mae 'Gwawr' yn y thema Ieuentic a Bywyd Cyffroes a chafodd ei hysgrifennu gan Meirion Hughes. Mae'n canu caeth.

Mesur

Mae'r cerdd yn Awdl. Prif fesur yr awdl yw cywydd, ond ceir un pennill sy'n englyn. Nid yw hon yn un cŵl.

Y Gerdd

(detholiad)
Pan fyddo’r môr yn trymhau,
a helynt yn gymylau,
rhyw ynys o wirioni
yw mainc ‘Yr Albert’ i mi;
yn nwfn nos fy hafan yw,
o’r brad, fy harbwr ydyw.

Y mae o hyd yma awr
o wanwyn yn heth Ionawr.
Hwn yw’r lle’r torchi llawes,
a’r tŷ haf lle nad yw’r tes
yn machlud - gwynfyd go iawn!
Arlwy, a’i bwrdd yn orlawn

Heno, a’r criw’n ymgynnull
i rannu gwefr yn y gwyll,
nid o’r grât y neidiai’r gwres,
nac o ynni du’r Guinness;
ond fflamau yw ffrindiau ffraeth
yn odli â’u cenhedlaeth.

Wrth i’r sôn gwirion ein gwau
yn domen o ystymiau,
aelwyd heb wg oedolyn,
Nirfana’n wir yw fan hyn;
ninnau yn gampau i gyd
yn Fehefin o fywyd.

O’r llwyfan yn taranu,
hyder llanc sy’n codi’r llu.
Yma’n ei hwyl yn mwynhau
yn gyhyrog ei eiriau,
llais ynghlwm â bwrlwm byw,
dyfodol ar dwf ydyw:
cennad iaith yn cynnau’i do,
a bardd sydd heb ei urddo

Ym mloedd wresog yr hogyn,
anhrefn yw’r drefn, ond er hyn
un sgrech dros ein gwlad fechan,
un iaith, un gobaith yw’r gân:
galwad i’r gad ym mhob gair,
heddiw ym mhob ansoddair.
Idiomau fel dyrnau dynn
a her ym mhob cyhyryn.

I nodau’r band â’r bywhau
yn wyneb i’n calonnau,
er hwyl ymrown i rowlio’n
breichiau fel melinau Môn,
yna dawns, fel ebol dall
yn dynwared un arall
Heno, er nad ŷm ninnau’n
hanner call am amser cau,
nid yr êl o’r poteli
yw nawdd ein doniolwch ni:
daw’n cyffur o fragdy’r fron:
alcoholaid hwyl calon!

O na allwn droi’r allwedd - neu gau bollt
            rhag y byd a’i bwylledd,
a chael o hyd yn wych wledd,
einioes o adfradlonedd!

Yma’n goelcerth o chwerthin,
a’n gwenau fel hafau’r hin,
mae eto waw, mae to iau
yn wlad o oleuadau,
a thrwy darth yr oriau du
ein heniaith sy’n tywynnu.

Yn aceri ein cariad
yn pori iaith ein parhad,
un nos oer sy’n fis o ha’,
a’i thorf yn boeth o eirfa:
yn Gymraeg mae’i morio hi,
yn Gymraeg y mae rhegi.
Gan Meirion Hughes

Cynnwys


Diolch i Sam Bevan

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Symbol "I nodau’r band...i’n calonnau" Mae Rhys Mwyn yn ymgnawdoliad o’r hyn mae’r ieuenctid yn y dafarn yn ei deimlo am Gymru. Mae’n symbol o Gymreictod ar ddiwedd yr wythdegau.
Trosiad "Rhyw ynys o wirioni...ydyw" Mae’n cyfleu man o ddiogelwch a noddfa rhag yr oerfel y tu allan.
Personoliad "Yn gyhyrog ei eiriau" Ceir ymgorfforiad o Rhys Mwyn ei hun yn y disgrifiad yma. Pan fyddai Rhys Mwyn yn canu, arferai wneud hynny heb ei grys neu mewn fest i ddangos ei chwys a’i gyhyrau a oedd yn amlwg yn dynn.
Cymhariaeth "fel ebol dall" Mae’r gymhariaeth yma’n ychwanegu hiwmor at y darlun ac yn cyfleu bwrlwm ac asbri’r bobl ifanc yn symud i’r gerddoriaeth.
Er Cof am Kelly

Cyflwyniad

Menna Elfyn wneath ysgrifennu'r cerdd 'Er Cof am Kelly'. Mae yn y thema Rhyfel a Thrais, ac mae'n canu rhydd.

Mesur

Cai Glas ei hysgrifennu yn y mesur Penrhydd. Does dim rheuolau strwythur na patrymau oldi o gwbl i'r mesur hon, ac mae'n cŵl ofnadwy. Weithiau, defnyddia'r bardd odl er mwyn creu effaith.

Y Gerdd

Geneth naw mlwydd oed
ar gymwynas daith, peint o laeth gwyn
i gymydog.
Trwy gyrrau'r ffenest
gwyliodd ei mam,
ei gweld yn cerdded
a chwympo;
bwled wedi'i bwrw
gwydr fel ei chnawd yn deirchion.

Panig wedi'r poen
'My God it's only a little girl',
meddai'r glas filwr.
Moesymgrymodd.
Meidrolodd,
Ei mwytho yn ei gledrau.

'Get your dirty hands off,'
medd cymydog mewn cynddaredd,
Y fam yn ymbil
am ei gymorth cyntaf
               - olaf.

Gwisgodd amdani ei ffrog benblwydd,
dodi losin yn ei harch,
y tedi budr a anwesodd
o'i chrud.
ac aeth ar elor
angau ei noson hwyraf allan.
Gan Menna Elfyn

Cynnwys

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Gwrthgyferbyniad "cerdded a chwympo" Dangos y gwahaniaeth rhwng yr amser cyn ac ar ôl iddi cael ei tharo.
Cyflythreniad "bwled wedi'i bwrw" Cytseinau caled yn pwysleisio ei bod hi wedi cael ei tharo. Effeithiol i adeiladu llyn o'r sefyllfa.
Cymhariaeth "Gwydr fel ei chnawd yn deirchion" Dangos bod ei chnawd yn wan fel gwydr. Eto yn helpu i adeiladu llyn o'r sefyllfa.
Defnydd o Seasneg "'Get your dirty hands off'" Helpu i ddangos realiti'r sefyllfa.
Englynion Coffa Hedd Wyn

Cyflwyniad

Ysgrifennwyd 'Englynion Coffa Hedd Wyn' gan R Williams Parry. Mae'n canu caeth ac mae yn y thema Rhyfel a Thrais.

Mesur

Mae'r gerdd hon wedi'i gyfansoddi o gyfres o englynion.

Y Gerdd

Un
Y bardd trwn dan bridd tramor, - y dwylaw
      Na ddidolir rhagor:
   Y llygaid dwys dan ddwys ddôr,
   Y llygaid na all agor.

Wedi ei fyw y mae dy fywyd, - dy rawd
      Wedi ei rhedeg hefyd
   Daeth awr i fynd i'th weryd,
   A daeth i ben deithio byd.

Tyner yw'r lleuad heno - tros fawnog
      Trawsfynydd yn dringo;
   Tithau'n drist a than dy ro
   Ger y ffos ddu'n gorffwyso.

Trawsfynydd!  Tros ei feini - trafaeliaist
      Ar foelydd Eryri;
   Troedio wnest ei rhedyn hi,
   Hunaist ymhell ohoni.
Dau
Ha frodyr!  Dan hyfrydwch - llawer lloer
      Y llanc nac anghofiwch
   Canys mwy trist na thristwch
   Fu rhoddi'r llesg fardd i'r llwch.

Garw a gwael fu gyrru o'i gell - un addfwyn,
      Ac o noddfa'i lyfrgell;
   Garw fu rhoi'i bridd i'r briddell,
   Mwyaf garw oedd marw ymhell.

Gadael gwaith a gadael gwŷdd, - gadael ffridd,
      Gadael ffrwd y mynydd;
   Gadael dôl a gadael dydd,
   A gadael gwyrddion goedydd.

Gadair unig ei drig draw! - Ei dwyfraich,
      Fel pe'n difrif wrandaw,
   Heddiw estyn yn ddistaw
   Mewn hedd hir am un ni ddaw.
Gan R Williams Parry

Cynnwys

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Gwrthgyferbyniad "Tyner yw'r lleuad... a tithau'n drist a than dy ro" Symboleiddio'r golau'r lleuad, a fu'n ysbiradoliaeth iddo, a tywyllwch y bedd, sydd iddo nawr.
Ansoddeiriau "dwys" "trist" Pwysleisio tristwch y sefyllfa
Ailadrodd "gadael" Rhoi pwyslais ar y ffaith nad yw'r bardd yn dod yn ôl at y pethau mae'n caru.
Undod Sôn am breichiau: "y dwylaw na diddolir rhagor", "Ei ddwyfraich fel pe’n difrif wrandaw..." Dangos pwysigrwydd breichiau i'r bardd, am ysgrifennu, ac bod e byth yn mynd i'w ddefnyddio nhw eto.
Y Coed

Cyflwyniad

Cerdd o'r thema Rhyfel a Thrais yw 'Y Coed'. Ysgrifennwyd gan Gwenallt, ac mae'n canu rhydd.

Mesur

Mae gan y gerdd hon fesur Penrhydd. Does dim rheuolau strwythur na patrymau oldi i'r mesur hon, ond mae Gwenallt yn defnyddio patrwm syml trwy rhan fwyaf o'r gerdd, sef dau llinell i bob penill a'r ddwy yn odli.

Y Gerdd

Chwe miliwn o goed yng Nghaersalem, fe'u plannwyd hwy
Yn goeden am bob corff a losgwyd yn y ffyrnau nwy.

Coed sydd yn estyn eu gwreiddiau i ganol lludw pob ffwrn,
Y lludw sydd wedi mynd ar goll, heb fynwent na bedd nac
wrn.

Chwithig oedd gweled y cangau fel cofgolofnau byw,
Ac nid marmor na gwenithfaen, na hyd yn oed yr angladdol
yw.

Ni chlywem ni na chlychau'r Eglwys na mŵesin y Mosg,
Ond clywed rhwng eu cangau hwy y marwnadau llosg.

Nid yw'r dwylo a'u plannodd yn ddieuog, na'u cydwybod yn lân,
Canys diddymodd yr Israeliaid bentrefi'r Arabiaid â'u tân.

Pam na ddylai'r Arabiaid, hwythau, godi yn Cairo ac Amman
Fforestydd o goed i gofio yr anghyfiawnder a'r cam?

Ond ni allwn ni gondemnio'r Natsïaid na'r Iddewon
ychwaith
Canys fe droesom o'r awyr Dresden yn un uffern faith;

A gollwng y ddau fom niwclear ar y ddwy dre yn Japan.

O'r holl ganrifoedd a gerddodd ar y ddaear er cychwyn y byd,
Yr ugeinfed yw'r fwyaf barbaraidd ohonyny hwy i gyd.

Fe fydd y nesaf yn waeth am fod y bomiau a'r rhocedi yn fwy,
A dyfeisir mewn labordai dirgel sawl math o nwy.

A phan ddaw'r trydydd Rhyfel i gadw ei dychrynllyd oed,
Ni ellir rhifo'r lladdedigion llosg, na rhifo ychwaith y coed.

Chwe miliwn o goed yng Nghaersalem, chwe miliwn, a thair
croes,
Ac ar y ganol yr Unig Un a fu'n byw'r Efengyl yn Ei oes.

Daw'r tymhorau i newid eu lliwiau, gwyrdd, melyn a gwyn.
Ond coedwig y marwolaethau'n aros a fyddant hwy, er hyn.

Pan fyddant ymhen blynyddoedd wedi tyfu i'w llawn maint,
Fe wêl y genhedlaeth honno nad oeddem ni yn llawer o saint.
Gan Gwenallt

Cynnwys

Neges y Gerdd

Gwna'r bardd pwynt clir o ddangos, tra bod e'n rhwydd i ni rhoi'r bai ar y Natsiiaid am ladd cymaint o bobl, nid ydym ni mor dda ac y rhydynt yn hoffi i gredu.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Berfau Amhersonol "fe'u plannwyd hwy"
"a losgwyd"
Dangos ein bod ni ddim yn edrych arnynt fel pobl unigol, ond yn meddwl am y chwe miliwn â'u gilydd.
Negyddol "Nid yw'r dwylo ... yn ddieuog"
"Pan na ddylai'r Arabiaid"
Condemio dynoliaeth yn ddi-flwyn ar dafod yn y gerdd.
Eironi "colofnau byw" Mae'r gair byw yn eironi gan fod y coed yn cynrychioli Iddewon marw.
Symbolaeth "chwe miliwn, a thair croes" Defnyddio symbol Cristnogaeth. Cafodd Crist ei groeshoelio a fe oedd y dyn mwyaf perffaith.
Tai Unnos

Cyflwyniad

Cafodd y gerdd 'Tai Unnos' ei hysgrifennu gan Iwan Llwyd. Mae yn y thema Pigo Cydwybod. Canu Rhydd ydyw.

Mesur

Ceir mesur Mydr ac Odl i'r gerdd hon. Mae wedi'i cyfansoddi o 8 rhigwm, sydd a cwpled o linellau iddynt. Mae pob cwpled yn odli.

Y Gerdd

Sbwriel oes yr ia oedd y cerrig llyfnion
orweddai'n flêr hyd lannau'r afon:

sbarion a shafins cŷn a morthwyl y rhewlif
a siapiodd pob dyffryn ganrif wrth ganrif:

ac â'r sbwriel cododd ein cyndeidiau'n ddyfal
fwthyn clud yn nhro'r afon, ar seiliau petryal

gosod carreg ar garreg rhwng gwyll a gwawr
a chynnau tân cyn i'r landlord dynnu'r cyfan i lawr;

hawlio darn o dir a'i godi'n aelwyd
drwy nerth bôn braich troi llafur yn freuddwyd:

ar lannau traffyrdd y dinasoedd llwydion,
ac yng nghesail concrid swyddfeydd gweigion,

dan bontydd ffyrdd osgoi, mewn meysydd parcio mae rhai
yn eu dyblau heno hefyd wrthi'n codi tai,

rhoi trefn ar sbwriel dan y sêr,
hawlio darn o dir â bocsys cardbord blêr.
Gan Ian Llwyd

Cynnwys

Neges y Gerdd

Mae Iwan yn ceisio hoelio ein sylw bod pobl dal mewn yr un sefylla ac yr oedd pobl 400 mlynedd yn ôl.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Cyflythrennu "sbwriel", "sbarion", "shafins", "siapoedd" Mae'r ailadrodd o'r cytsain "s" yn ein atgoffa o rhywun yn poeri.
Trosiad "morthwyl y rhwlif" Gwelwn y rhewlif fel gweithiwr yn torri trwy'r dyffryn.
Personoliad "yng nghesail concrid swyddfeydd gweigion" Mae hyn yn eirionig oherwydd mae'n awgrymu lle esmwyth a cysurus, sy'n gwrthdaro gyda'r reality oer.
Ailadrodd "sbwriel" Pwysleisio pa mor tebyb yw bywyd bobl digatref heddwl a'r Cymry a wnaeth adeiladi'r tai unnos 400 mlynedd yn ôl, oherwydd mae'r ddwy tai wedi'u gwneud o sbwriel.
Wedi'r Ŵyl

Cyflwyniad

Cerdd o'r thema Pigo Cydwybod wedi'i hysgrifennu gan Ceri Wyn Jones yw 'Wedi'r Ŵyl', ac mae'n canu caeth.

Mesur

Ysgrifennod Ceri Wyn Jones y gerdd hon yn y mesur Cywydd â 12 llinell o 6 cwpled mewn cynghanedd gyflawn. Mae pob cwpled yn oldi fel bod patrwm odli o
a, a, b, b, c, c, ch, ch, d, d, dd, dd

Y Gerdd

Heno fe rown fel llynedd
ŵyl y byw yn ôl i'w bedd,
gan gloi doli'r babi bach
i gadw mewn hen gadach,
ac i'r atig rhoi eto
ddisgleirdeb ei wyneb o
ar y llawr yng ngwely'r llwch,
yn ddoli o eiddilwch.
Yno 'nghrud ei alltudiaeth
mae'n rhith o gorff, mae'n wyrth gaeth,
ac ogof ein hangof ni
ni wêl heno'i oleuni.
Gan Ceri Wyn Jones

Cyflwyniad

Cerdd o'r thema Pigo Cydwybod wedi'i hysgrifennu gan Ceri Wyn Jones yw 'Wedi'r Ŵyl', ac mae'n canu caeth.

Mesur

Ysgrifennod Ceri Wyn Jones y gerdd hon yn y mesur Cywydd â 12 llinell o 6 cwpled mewn cynghanedd gyflawn. Mae pob cwpled yn oldi fel bod patrwm odli o
a, a, b, b, c, c, ch, ch, d, d, dd, dd

Y Gerdd

Heno fe rown fel llynedd
ŵyl y byw yn ôl i'w bedd,
gan gloi doli'r babi bach
i gadw mewn hen gadach,
ac i'r atig rhoi eto
ddisgleirdeb ei wyneb o
ar y llawr yng ngwely'r llwch,
yn ddoli o eiddilwch.
Yno 'nghrud ei alltudiaeth
mae'n rhith o gorff, mae'n wyrth gaeth,
ac ogof ein hangof ni
ni wêl heno'i oleuni.
Gan Ceri Wyn Jones

Cynnwys

Neges y Gerdd

Ceisia'r bardd pigo'n cydwybod ein bod ni'n anghofio gwir ystyr y Nadolig ac ond yn ei ddathlu am 'gael sbri mewn ŵyl'.

Cynnwys

Neges y Gerdd

Ceisia'r bardd pigo'n cydwybod ein bod ni'n anghofio gwir ystyr y Nadolig ac ond yn ei ddathlu am 'gael sbri mewn ŵyl'.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Gwrthgyferbyniad "ŵyl y byw yn ôl i'w bedd" Mae'r gwrthgyferbyniad hyn yn heolio ein sylw ar sut rydym ni'n anwybyddi'r Nadolig ac mae'n pwysleisio neges y gerdd.
Cyflythrennu "gan gloi doli'r babi bach / i gadw mewn hen gadach" Y defnydd o'r cytsain caled 'g' yn dangos dicter y bardd.
Trosiad yng "nghrud ei alltudiaeth" Y Gair "alltudiaeth" yn pwysleisio eto neges y gerdd.
Symbolau Christnogol "hen gadach", "ddisgleirdeb ei wyneb" Yn ein atgoffa ni beth yw gwir ystyr a Nadolig, ac yn dangos y gwrthgyferbyniad rhwyngddo a beth rydym ni'n ei ddathlu am.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Gwrthgyferbyniad "ŵyl y byw yn ôl i'w bedd" Mae'r gwrthgyferbyniad hyn yn heolio ein sylw ar sut rydym ni'n anwybyddi'r Nadolig ac mae'n pwysleisio neges y gerdd.
Cyflythrennu "gan gloi doli'r babi bach / i gadw mewn hen gadach" Y defnydd o'r cytsain caled 'g' yn dangos dicter y bardd.
Trosiad yng "nghrud ei alltudiaeth" Y Gair "alltudiaeth" yn pwysleisio eto neges y gerdd.
Symbolau Christnogol "hen gadach", "ddisgleirdeb ei wyneb" Yn ein atgoffa ni beth yw gwir ystyr a Nadolig, ac yn dangos y gwrthgyferbyniad rhwyngddo a beth rydym ni'n ei ddathlu am.
Y Ffatri'n Cau

Cyflwyniad

O'r thema Pigo Cydwybod yw'r cerdd 'Y Ffactri'n Cau', ac mae wedi'i hysgrifennu gan Gwyn Thomas. Mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Cai Glas ei hysgrifennu yn y mesur Penrhydd. Does dim rheuolau strwythur na patrymau oldi o gwbl i'r mesur hon, ac mae'n cŵl ofnadwy. Weithiau, defnyddia'r bardd odl er mwyn creu effaith.

Y Gerdd

Y ffatri'n cau, ac yntau'n hanner cant,
A theimlad o ddifodiant yn dod, fel parddu'n
disgyn,
Yn dwllwch am ei galon.
A'r dyfodol yn rhoi clep yn ei wyneb.

Dyfodol a dôl mewn ardal dlawd:
Y mab yn penderfynu mynd i'r fyddin;
Y ferch yn chwilio am rywbeth yn Birmingham,
Lle mae ganddo yntau chwaer.

Tai ar werth, siopau'n cau
Ac yn mynd rhwng y cŵn a'r brain a'r llafnau yna
Nad oes ganddyn nhw bleser mewn dim
Ond mewn hel tafarnau a dinsitrio a malu.
Ffenesti'r capel, hyd yn oed, wedi eu pledu
A rhywrai wedi bod yno'n peintio, ar y waliau,
PUNKS RULE O.K. a rhegfeydd.

Ac ar y teledydd bob dydd -
Rhwng breuddwydion tjioclet -
Lluniau o ladd, plant bach yn llwgu,
Pobol filain yn sgyrnygu.

A hen deimlad yn crynhoi ynddo yntau,
Fel pry cop yn symud ar ei war,
Fod y sioe y gyd yn mynd yn racs.
Gan Gwyn Thomas

Cyflwyniad

O'r thema Pigo Cydwybod yw'r cerdd 'Y Ffactri'n Cau', ac mae wedi'i hysgrifennu gan Gwyn Thomas. Mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Cai Glas ei hysgrifennu yn y mesur Penrhydd. Does dim rheuolau strwythur na patrymau oldi o gwbl i'r mesur hon, ac mae'n cŵl ofnadwy. Weithiau, defnyddia'r bardd odl er mwyn creu effaith.

Y Gerdd

Y ffatri'n cau, ac yntau'n hanner cant,
A theimlad o ddifodiant yn dod, fel parddu'n
disgyn,
Yn dwllwch am ei galon.
A'r dyfodol yn rhoi clep yn ei wyneb.

Dyfodol a dôl mewn ardal dlawd:
Y mab yn penderfynu mynd i'r fyddin;
Y ferch yn chwilio am rywbeth yn Birmingham,
Lle mae ganddo yntau chwaer.

Tai ar werth, siopau'n cau
Ac yn mynd rhwng y cŵn a'r brain a'r llafnau yna
Nad oes ganddyn nhw bleser mewn dim
Ond mewn hel tafarnau a dinsitrio a malu.
Ffenesti'r capel, hyd yn oed, wedi eu pledu
A rhywrai wedi bod yno'n peintio, ar y waliau,
PUNKS RULE O.K. a rhegfeydd.

Ac ar y teledydd bob dydd -
Rhwng breuddwydion tjioclet -
Lluniau o ladd, plant bach yn llwgu,
Pobol filain yn sgyrnygu.

A hen deimlad yn crynhoi ynddo yntau,
Fel pry cop yn symud ar ei war,
Fod y sioe y gyd yn mynd yn racs.
Gan Gwyn Thomas

Cynnwys

Neges y Gerdd

Mae'r bardd yn ceisio dangos sut mae rhywbeth fel cau ffactri yn dinistrio cymuned gyfan.

Cynnwys

Neges y Gerdd

Mae'r bardd yn ceisio dangos sut mae rhywbeth fel cau ffactri yn dinistrio cymuned gyfan.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Cymhariaeth "fel parddu'n disgyn" Cyfleu'r tywyllwch a'r anobaith sy'n cael ei greu gan diweithdra.
Personoliad "A'r dyfodol yn rhoi clep yn ei wyneb" Creu darlun clir o beth sy'n digwydd iddo. Mae'r hiwmor (*pfft*) yn ond yn adio i'r teimlad o anobaith.
Cyflythreniad "Dyfodol a dôl mewn ardal dlawd" Mae'r cystain caled 'd' yn cario'r syniad o'r dyfodol yn "rhoi clep" yn bellach.
Trosiad "y sioe i gyd yn mynd yn racs" Cyflei dinistriw y sefyllfa. Mae cloi gyda'r gair "racs" yn pwysleisio neges y gerdd.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Cymhariaeth "fel parddu'n disgyn" Cyfleu'r tywyllwch a'r anobaith sy'n cael ei greu gan diweithdra.
Personoliad "A'r dyfodol yn rhoi clep yn ei wyneb" Creu darlun clir o beth sy'n digwydd iddo. Mae'r hiwmor (*pfft*) yn ond yn adio i'r teimlad o anobaith.
Cyflythreniad "Dyfodol a dôl mewn ardal dlawd" Mae'r cystain caled 'd' yn cario'r syniad o'r dyfodol yn "rhoi clep" yn bellach.
Trosiad "y sioe i gyd yn mynd yn racs" Cyflei dinistriw y sefyllfa. Mae cloi gyda'r gair "racs" yn pwysleisio neges y gerdd.
Colli Iaith

Cyflwyniad

Harri Webb wnaeth ysgrifennu 'Colli Iaeth'. Mae o dan yn thema Cymru a Chymreictod, ac mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Ysgrifennir y gerdd hon hefo'r mesur Mydr ac Odl. Ceir 5 pennill o 4 llinell gyda pob llinell yn oldi fel hyn:
a, a, a, a
Mae'r tri llinell gyntaf mewn pennill gyda 8 sillaf, ond mae'r pedwerydd yn amrwyio. Ceir hefyd 2 curiad i bob llinell.

Y Gerdd

Colli iaith a cholli urddas,
Colli awen, colli barddas;
Colli coron aur cymdeithas
Ac yn eu lle cael bratiaith fas.

Colli'r hen alawon persain,
Colli tannau'r delyn gywrain;
Colli'r corau'n diasbedain
Ac yn eu lle cael clebar brain.

Colli crefydd, colli enaid,
Colli ffydd yr hen wroniaid;
Colli popeth glân a thelaid
Ac yn eu lle cael baw a llaid.

Colli tir a cholli tyddyn,
Colli Elan a Thryweryn;
Colli Claerwen a Llanwddyn
A'r wlad i gyd dan ddŵr llyn.

Cael yn ôl o borth marwolaeth
Gân a ffydd a bri yr heniaith;
Cael yn ôl yr hen dreftadaeth
A Chymru'n dechrau ar ei hymdaith.
Gan Harri Webb

Cynnwys

Neges

Ceisia'r bardd creu ynddym teimlad o dristwch dros colli ei Cymreictod, ond hefyd mae'n dangos bod yna dal gobaith i'w gael.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Cyflythreniad "Colli tir a cholli tyddyn" Cyplysu y dau air, sy'n gwneud y llinell yn fwy gofiadwy.
Trosiad "Cael yn ôl o borth marwolaeth" Arwyddocaol i bwysleisio pa mor agos ydyn ni fel gwlad at golli popeth.
Personoliad "A Chymru'n dechrau ar ei hymdaith" Creu darlun o Gymru yn cerdded yn penderfyniadol tuag at y dyfodol, sy'n creu naws o obaith i'r llinell olaf
Ailadrodd "colli" Bwysig iawn i pwysleisio'r neges a solidio'r syniad ohonno ni yn colli popeth.
11.12.82

Cyflwyniad

Ysgrifennodd Iwan Llwyd y gerdd '11.12.82'. Mae'n Canu Rhydd ac mae yn y thema Cymru a Chymreictod.

Mesur

Mae'r cerdd yn gyda'r mesur Penrhydd, ond ceir bach o batrwm iddo. Mae wedi creu allan o 4 pennill gyda 3 llinell, a 1 pennill â 4 llinell. Does dim patrwm odli ac mae'r llinellau yn amrywio mewn maint, ond mae pob tro atalnod cryf ar ôl y trydydd llinell yn y 4 pennill cyntaf.

Y Gerdd

Daeth saith canrif ynghyd
yn oerfel Cilmeri,
ar dail yn diferu atgofion:

saith canrif o sôn
am orchestion hen oesau,
a'r dydd yn gymylau gwelwon:

saith canrif o sefyll
ar erchwyn y dibyn,
a'n traed bron fferru'n eu hunfan:

saith canrif o gyfrif
colledion yn dawel
ac edrych i'r gorwel yn ddistaw:

aeth saith canrif yn ddistaw
ger carreg Cilmeri,
a'r awel ar rewi llif Irfon...

... yna bloeddiodd y baban
a thoddi'r gaeafddydd,
a'r awel ar rewi llif Irfon...
a chwalu'r distawrwydd a her canrif newydd yn nychryn ei waedd.
Gan Ian Llwyd

Cynnwys

Neges y Gerdd

Ceisia'r bardd rhoi sylw ar y ffordd bod Cymru wedi dioddef ers marwolaeth Llewelyn ond hefyd dangos bod yna gobaith yn y dyfodol.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Trosiad "dail yn diferu atgofion" Mae'r dŵr yn symbol o amser yn mynd heibio.
Ansoddair "distaw" Pwysleisio tawelwch y myfyrdod a distawrwydd y genedl ddifater.
Berf "bloeddiodd" Arwyddocaol i ddangos pwysigrwydd faint mae angen i'r Cymry eu gwneud er mwyn rhwystro colli'u cenedlaeth.
Ailadrodd "saith canrif" Pwysleisio y nifer o flynyddoedd a aeth heibio a pa mor hir mae Cymru wedi dioddef.
Hon

Cyflwyniad

Cerdd gan T H Parry Williams o dan y thema Cymru a Chymreictod y 'Hon', mae'n Canu Rhydd.

Mesur

Mae'r gerdd Hon mewn Mydr ac Odl ar ffyrf Rhigwm. Mae wedi cyfansoddi o 11 pennill gyda 2 llinell mewn pennill. Mae pob cwpled yn oldi fel bod patrwn oldi o:
a, a, b, b, c, c, ch, ch, d, d, dd, dd, e, e, f, f, ff, ff, g, g, ng, ng

Y Gerdd

Beth yw'r ots gennyf i am Gymru? Damwain a hap
Yw fy mod yn ei libart yn byw. Nid yw hon ar fap

Yn ddim byd ond cilcyn o ddaear mewn cilfach gefn,
Ac yn dipyn o boendod i'r rhai sy'n credu mewn trefn.

A phwy sy'n trigo'n y fangre, dwedwch i mi.
Dim ond gwehilion o boblach? Peidiwch, da chwi

 chlegar am uned a chenedl a gwlad o hyd;
Mae digon o'r rhain, heb Gymru, i'w cael yn y byd.

Rwyf wedi alaru ers talm ar glywed grŵn
Y Cymry bondigrybwyll, yn cadw swn.

Mi af am dro, i osgoi eu lleferydd a’i llên,
Yn ôl i’m cynefin gynt, a’m dychymyg yn drên.

A dyma fi yno. Diolch am fod ar goll
Ymhell o gyffro geiriau'r eithafwyr oll.

Dyma'r Wyddfa a'i chriw; dyma lymder a moelni'r tir;
Dyma'r llyn a'r afon a'r clogwyn; ac, ar fy ngwir,

Dacw'r tŷ lle'm ganed. Ond wele, rhwng llawr a ne'
Mae lleisiau a drychiolaeth ar hyd y lle.

Rwy'n dechrau simsanu braidd; ac meddaf i chwi,
Mae rhyw ysictod fel petai'n dod drosof i;

Ac mi glywaf grafangau Cymru'n dirdynnu fy mron.
Duw a'm gwaredo, ni allaf ddianc rhag hon.
Gan T H Parry Williams

Cynnwys

Neges y Gerdd Hon

Ceisia'r bardd cyfleu'r ffaith taw, er mai ond "cilcyn o ddaear" yw Cymru, does dim anghofio amdano.

Arddull

Techneg Dyfyniad Effaith
Cwestiwn Rhethregol "Beth yw'r ots gennyf i am Gymru?" Agoriad effeithiol i'r gerdd gan cyfleu ar unwaith agwedd y bardd tuag at Cymru.
Cyflthyrenniad "lleferydd a’i llên" Ychwanegu at sŵn y llinell a naws y gerdd.
Personoli "Dyma'r Wyddfa a'i chriw" Dangos pa mor personol yw'r gwlad i'r bardd. Gwrthgyferbynnu gyad agwedd caled y bardd yn y rhan cyntaf.
Trosiad "crafangau Cymru" Cyfelu'r syniad o afael yn dynn ac o gaethiwed.